Parlament Europejski przyjął stanowisko w sprawie nowelizacji rozporządzenia o sztucznej inteligencji. Propozycja zakłada trzy zasadnicze zmiany: bezwzględny zakaz aplikacji typu nudifier, przesunięcie terminów stosowania przepisów oraz rozszerzenie obowiązków związanych z oznaczaniem treści generowanych przez AI. AI Act 2026 wchodzi tym samym w fazę intensywnych negocjacji międzyinstytucjonalnych.
Czym jest nowelizacja AI Act 2026 i dlaczego powstała
Unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji (Regulation (EU) 2024/1689) weszło w życie w sierpniu 2024 roku. Szybko okazało się jednak, że harmonogram wdrażania jest zbyt ambitny dla wielu podmiotów, a praktyka technologiczna wyprzedziła wyobraźnię prawodawcy. Aplikacje do generowania nagich wizerunków bez zgody osoby portretowanej, znane jako nudifiery, rozprzestrzeniły się z szybkością, której nikt nie przewidział podczas prac nad pierwotnym tekstem.
Komisja Europejska przedłożyła więc w grudniu 2025 roku wniosek legislacyjny (procedura 2025/0359(COD)), a Parlament sformułował swoje stanowisko w marcu 2026 roku. To reakcja na realne szkody, które dotknęły tysiące osób, przede wszystkim kobiet i nieletnich.
Zakaz aplikacji nudifier
Nudifier to narzędzie wykorzystujące modele generatywne do usuwania ubrań z fotografii. Działa bez zgody osoby na zdjęciu, często bez jej wiedzy. Wystarczy jedno zdjęcie z mediów społecznościowych. Efektem jest realistyczny, sfabrykowany nagi wizerunek, który może służyć do szantażu, nękania albo dystrybucji jako materiał pornograficzny.
Parlament Europejski zaproponował dodanie takich aplikacji do katalogu praktyk bezwzględnie zakazanych w art. 5 AI Act. Zakaz obejmuje zarówno udostępnianie, jak i wprowadzanie na rynek systemów AI zaprojektowanych specjalnie w tym celu. Jak podkreśliła komisja IMCO, chodzi o ochronę godności ludzkiej i integralności cielesnej, a nie o ograniczanie innowacji w dziedzinie przetwarzania obrazu jako takiego.
Warto zauważyć, że do tej pory problem regulowano fragmentarycznie, głównie przez prawo karne poszczególnych państw członkowskich. Włączenie nudifierów do AI Act oznacza jednolity standard unijny i odpowiedzialność po stronie dostawcy technologii, nie tylko użytkownika końcowego. Więcej o tym, jak modele generatywne tworzą obrazy, można przeczytać w kontekście generowania obrazków przy użyciu ChatGPT.
Przesunięte terminy stosowania przepisów
Pierwotny harmonogram AI Act przewidywał, że przepisy dotyczące systemów wysokiego ryzyka zaczną obowiązywać od sierpnia 2026 roku. Nowelizacja przesuwa ten termin. Parlament zaproponował dodatkowe 24 miesiące dla operatorów systemów wysokiego ryzyka w sektorach regulowanych, takich jak urządzenia medyczne czy systemy zarządzania infrastrukturą krytyczną.
Powód jest prozaiczny. Wiele firm, szczególnie małych i średnich, sygnalizowało, że nie zdąży z wdrożeniem wymogów zgodności. Brakuje audytorów, brakuje narzędzi do oceny ryzyka, brakuje jasnych wytycznych ze strony nowopowstałego Europejskiego Urzędu ds. AI. Przesunięcie terminów ma zapobiec sytuacji, w której przepisy istnieją na papierze, ale nikt ich nie stosuje, bo fizycznie nie jest w stanie.
Jednocześnie Parlament nie zaproponował opóźnienia dla zakazów z art. 5. Te mają obowiązywać zgodnie z pierwotnym planem. Zakaz nudifierów wejdzie w życie natychmiast po przyjęciu nowelizacji, bez okresu przejściowego.
Oznaczanie treści syntetycznych: nowe obowiązki
Trzeci filar propozycji dotyczy transparentności. Systemy AI generujące tekst, obraz, dźwięk lub wideo będą musiały stosować techniczne znaki wodne i metadane pozwalające na identyfikację treści jako syntetycznej. Wymóg ten istniał już w pierwotnym AI Act, ale nowelizacja go precyzuje i wzmacnia.
Parlamentowi zależało na tym, by znaki wodne były odporne na proste manipulacje, takie jak przycięcie obrazu czy rekompresja pliku. Dodatkowo platformy internetowe będą zobowiązane do wyświetlania widocznego oznaczenia przy treściach, w których wykryto sygnaturę syntetyczną. To odpowiedź na rosnący problem deepfake’ów w kontekście dezinformacji politycznej i oszustw finansowych.
Szczegółowe standardy techniczne ma opracować CEN i CENELEC we współpracy z Europejskim Urzędem ds. AI. Termin na ich publikację to 18 miesięcy od wejścia nowelizacji w życie. Zagadnienie oznaczania treści wiąże się bezpośrednio z szerszą dyskusją o deepfake’ach i metodach ich wykrywania.
Co dalej: procedura i kalendarz legislacyjny
Stanowisko Parlamentu to dopiero początek procesu. Zgodnie z procedurą zwykłą legislacyjną (współdecydowanie), tekst trafi teraz do negocjacji trójstronnych z Radą UE i Komisją Europejską. Rada nie przedstawiła jeszcze swojego podejścia ogólnego, choć prace w grupie roboczej TELECOM trwają od stycznia 2026 roku.
Realistyczny scenariusz zakłada zakończenie negocjacji pod koniec 2026 roku i wejście nowelizacji w życie na początku 2027 roku. Jak wynika z analizy Służby Badawczej Parlamentu Europejskiego, kluczowym punktem spornym w Radzie pozostaje zakres przesunięcia terminów. Część państw członkowskich chciałaby szerszego odroczenia, inne uważają, że każde opóźnienie osłabia wiarygodność regulacji.
Częste pytania
Jakie zmiany wprowadza nowelizacja AI Act 2026 dotycząca aplikacji nudifier?
Nowelizacja AI Act 2026 wprowadza bezwzględny zakaz aplikacji typu nudifier, które generują nagie wizerunki bez zgody osoby portretowanej. Zakaz obejmuje zarówno udostępnianie, jak i wprowadzanie na rynek takich systemów AI, co ma na celu ochronę godności ludzkiej.
Dlaczego Parlament Europejski zdecydował się na przesunięcie terminów stosowania przepisów AI Act?
Parlament Europejski przesunął terminy stosowania przepisów AI Act o dodatkowe 24 miesiące, aby dać operatorom systemów wysokiego ryzyka więcej czasu na wdrożenie wymogów zgodności. Wiele firm, zwłaszcza małych i średnich, zgłaszało trudności w dostosowaniu się do ambitnego harmonogramu.
Czy zakaz nudifierów wejdzie w życie od razu po przyjęciu nowelizacji?
Tak, zakaz nudifierów wejdzie w życie natychmiast po przyjęciu nowelizacji AI Act, bez okresu przejściowego. Oznacza to, że praktyki związane z tymi aplikacjami będą nielegalne od razu.
Jakie nowe obowiązki dotyczą oznaczania treści syntetycznych w nowelizacji AI Act?
Nowelizacja AI Act wprowadza obowiązek stosowania technicznych znaków wodnych i metadanych dla systemów AI generujących treści, co ma umożliwić identyfikację treści jako syntetycznej. Platformy internetowe będą również zobowiązane do wyświetlania widocznego oznaczenia przy takich treściach.
Kiedy nowelizacja AI Act 2026 ma szansę wejść w życie?
Realistyczny scenariusz zakłada zakończenie negocjacji dotyczących nowelizacji AI Act pod koniec 2026 roku, a jej wejście w życie na początku 2027 roku. Proces legislacyjny jest wciąż w toku, a kluczowe punkty sporne dotyczą przesunięcia terminów.
