Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji, który ma wprowadzić jasne zasady dotyczące tworzenia, wdrażania i wykorzystywania AI w Polsce. Celem regulacji jest wprowadzenie większej kontroli nad technologią, która coraz mocniej wpływa na gospodarkę, administrację publiczną i codzienne życie obywateli. Nowe przepisy wpisują się w szerszy trend regulacyjny obserwowany w Europie. Mianowice AI staje się przedmiotem nadzoru. I słusznie.
Czym jest nowa ustawa o systemach sztucznej inteligencji?
Przyjęty przez Rada Ministrów projekt ustawy to próba uporządkowania szybko rozwijającego się obszaru sztucznej inteligencji i dostosowania polskiego prawa do unijnych regulacji, w tym przede wszystkim do tzw. AI Act.
Nowe przepisy mają stworzyć ramy prawne dla projektowania, wdrażania i wykorzystywania systemów AI. Oznacza to, że technologia, która do tej pory rozwijała się często bez jednoznacznych zasad, zostanie objęta konkretnymi obowiązkami i standardami.
Kogo obejmie ustawa?
Regulacje będą dotyczyć szerokiego grona podmiotów. Przede wszystkim:
- firm tworzących systemy AI,
- przedsiębiorstw wdrażających je w swoich usługach,
- instytucji publicznych korzystających z algorytmów w procesach decyzyjnych.
W praktyce oznacza to, że zarówno duże firmy technologiczne, jak i mniejsze podmioty czy startupy będą musiały zweryfikować, czy ich rozwiązania spełniają nowe wymogi.
Powiązanie z regulacjami unijnymi
Projekt ustawy nie powstaje w oderwaniu od europejskiego kontekstu. Jest ściśle związany z regulacjami przyjmowanymi na poziomie Unii Europejskiej, które klasyfikują systemy AI według poziomu ryzyka i nakładają na nie odpowiednie obowiązki. Polska ustawa ma umożliwić skuteczne wdrożenie tych przepisów w krajowym porządku prawnym, aby nadzór nad AI był nie tylko formalny, ale też egzekwowalny.
Najważniejsze zmiany
Projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji wprowadza konkretne rozwiązania instytucjonalne i narzędzia wsparcia dla rynku, a nie tylko ogólne zasady. Po przyjęciu przez Rada Ministrów projekt będzie teraz procedowany w Sejmie. Nad jego przygotowaniem pracowało od 2024 r. Ministerstwo Cyfryzacji.
Nowy organ nadzoru: KRiBSI
Ustawa przewiduje powołanie Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), która będzie kluczowym organem nadzorującym stosowanie przepisów o AI. Do jej zadań będzie należeć m.in.:
- rozpatrywanie skarg obywateli,
- kontrola systemów AI pod kątem zgodności z przepisami,
- nakładanie sankcji administracyjnych.
Piaskownice regulacyjne dla firm
Ustawa wprowadza tzw. „piaskownice regulacyjne”, które mają wspierać rozwój AI.
KRiBSI będzie mogła:
- pozwalać firmom testować rozwiązania AI w kontrolowanych warunkach,
- czasowo zwalniać z części obowiązków regulacyjnych.
Warunki:
- MŚP: udział bezpłatny
- duże firmy: jednorazowa opłata
To narzędzie ma przyspieszyć rozwój technologii i ograniczyć bariery wejścia.
Opinie indywidualne dla przedsiębiorców
Nowością jest możliwość uzyskania tzw. opinii indywidualnej od KRiBSI.
Taka opinia:
- dotyczy konkretnego przypadku,
- daje przedsiębiorcy pewność, czy jego działania są zgodne z prawem,
- ogranicza ryzyko regulacyjne.
Przy KRiBSI ma działać Społeczna Rada ds. Sztucznej Inteligencji jako organ doradczo-opiniodawczy.
Większa kontrola nad algorytmami
Jednym z głównych celów projektowanej ustawy jest zwiększenie przejrzystości działania systemów sztucznej inteligencji i ograniczenie sytuacji, w których decyzje podejmowane przez algorytmy są niezrozumiałe lub niekontrolowane. Jak wskazuje Ministerstwo Cyfryzacji, nowe przepisy mają doprowadzić do większego zrozumienia AI , aby przestała być postrzegana jako zbiór „nieuchwytnych algorytmów”.
Częste pytania
Jakie są główne cele nowej ustawy o systemach sztucznej inteligencji?
Głównym celem ustawy jest wprowadzenie jasnych zasad dotyczących tworzenia, wdrażania i wykorzystywania AI w Polsce. Regulacje mają na celu zwiększenie kontroli nad technologią oraz zapewnienie przejrzystości działania systemów sztucznej inteligencji.
Kto będzie objęty regulacjami nowej ustawy o AI?
Regulacje będą dotyczyć firm tworzących systemy AI, przedsiębiorstw wdrażających je w swoich usługach oraz instytucji publicznych korzystających z algorytmów w procesach decyzyjnych. Oznacza to, że zarówno duże firmy, jak i mniejsze podmioty będą musiały dostosować swoje rozwiązania do nowych wymogów.
Co to są piaskownice regulacyjne w kontekście nowej ustawy?
Piaskownice regulacyjne to narzędzie, które ma wspierać rozwój AI poprzez umożliwienie firmom testowania rozwiązań AI w kontrolowanych warunkach. Ustawa przewiduje, że KRiBSI może czasowo zwalniać firmy z części obowiązków regulacyjnych.
Jakie zadania będzie miała Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI)?
KRiBSI będzie kluczowym organem nadzorującym stosowanie przepisów o AI, odpowiedzialnym za rozpatrywanie skarg obywateli, kontrolę systemów AI pod kątem zgodności z przepisami oraz nakładanie sankcji administracyjnych.
Jakie korzyści przyniesie możliwość uzyskania opinii indywidualnej od KRiBSI dla przedsiębiorców?
Uzyskanie opinii indywidualnej od KRiBSI pozwoli przedsiębiorcom na sprawdzenie, czy ich działania są zgodne z prawem, co ogranicza ryzyko regulacyjne. Taka opinia dotyczy konkretnego przypadku i daje pewność co do zgodności z nowymi regulacjami.
