Zastosowanie AI widzimy już niemal wszędzie. Jednak sztuczna inteligencja nie zawsze ma oblicze innowacyjnego narzędzia do usprawnienia nam życia. Czasem także wspiera działania pana w czarnym kapturze. Mowa oczywiście o wykorzystaniu AI do cyberataków. Ostatnio pojawiły się nowe „osiągnięcia” także na tym polu.
AI wsparciem hakerów
Najświeższe przykłady to PromptLock – uznany przez badaczy z ESET za pierwszy znany ransomware zasilany przez AI. Niedawno Anthropic opisał też przypadki, w których modele językowe były wykorzystywane do szantażu, fałszywych rekrutacji czy generowania kodu malware. Oba te raporty pokazują, że AI obniża próg wejścia dla atakujących i zwiększa skuteczność cyberataków.
PromptLock – AI jako twórca ransomware
Zacznijmy od świeżynki. Badacze z ESET poinformowali o odkryciu oprogramowania PromptLock, które określili jako pierwszy znany przypadek ransomware zasilanego sztuczną inteligencją. Na razie nie zaobserwowano go wprawdzie w realnych atakach. Sam projekt wydaje się być proof-of-concept lub wersją testową, ale jego możliwości budzą niepokój. PromptLock potrafi eksfiltrować dane, szyfrować pliki, a docelowo także je niszczyć (choć ta ostatnia funkcja nie została jeszcze w pełni zaimplementowana).
Jak działa PromptLock?
- Silnik AI – malware wykorzystuje lokalnie model gpt-oss-20b poprzez API Ollama. To właśnie ten model generuje na bieżąco złośliwe skrypty w języku Lua, które następnie są wykonywane.
- Zakres działań – skrypty odpowiadają m.in. za przeszukiwanie systemu plików, analizę danych, kradzież wybranych informacji oraz ich szyfrowanie.
- Architektura – całość została napisana w języku Golang, a w serwisie VirusTotal wykryto zarówno warianty przeznaczone na Windows, jak i na Linux.
Dlaczego wszczynać alarm?
Tradycyjne ransomware wymagało sporych umiejętności programistycznych i rozbudowanego zaplecza. PromptLock pokazuje, że AI może automatyzować całe etapy ataku – od rekonesansu po szyfrowanie danych – w tempie i skali niedostępnej wcześniej dla przeciętnego cyberprzestępcy. To oznacza, że nawet osoby z ograniczoną wiedzą techniczną mogą, dzięki modelom językowym, tworzyć złośliwe oprogramowanie o wysokim stopniu zaawansowania.
Anthropic: Złośliwe użycie AI w praktyce
Podczas gdy PromptLock jest na razie jedynie prototypem, raport firmy Anthropic z sierpnia 2025 roku pokazuje, że podobne scenariusze już dzieją się naprawdę. Analiza „Detecting and countering misuse of AI” dokumentuje przypadki, w których modele językowe, w tym Claude, były aktywnie wykorzystywane przez cyberprzestępców.
Vibe-hacking – nowa forma cyfrowego szantażu
Anthropic odnotował co najmniej 17 incydentów ataków typu „vibe-hacking”. Zamiast klasycznego szyfrowania plików, przestępcy grozili publikacją poufnych danych wykradzionych z organizacji z sektora zdrowia, administracji czy wspólnot religijnych. Żądania okupu sięgały pół miliona dolarów i więcej. Modele AI pomagały w przygotowywaniu przekonujących komunikatów i automatyzacji całej operacji.
Fałszywe zatrudnienia wspierane przez AI
Innym przypadkiem były schematy rekrutacyjne prowadzone przez podmioty powiązane z Koreą Północną. Atakujący, podszywając się pod pracowników zdalnych, używali AI do pisania kodu i wchodzenia w infrastrukturę firm na Zachodzie. Dzięki wsparciu modeli językowych potrafili udawać wysoko wykwalifikowanych specjalistów, mimo ograniczonych faktycznych umiejętności.
Ransomware-as-a-Service generowane przez AI
Anthropic odnotował także działalność cyberprzestępcy o podstawowych zdolnościach kodowania, który korzystał z AI do tworzenia ransomware sprzedawanego innym hakerom. To klasyczny przykład zjawiska „cybercrime-as-a-service”, gdzie sztuczna inteligencja staje się multiplikatorem zagrożeń, udostępniając złożone narzędzia szerokiemu gronu atakujących.
Wspólne punkty i zagrożenia przyszłe
Choć PromptLock i incydenty opisane przez Anthropic różnią się skalą, oba przypadki mają wspólny mianownik. Pokazują bowiem, jak sztuczna inteligencja radykalnie podnosi poziom cyberzagrożeń.
Proof-of-concept kontra realne ataki
- PromptLock to eksperymentalny projekt, który udowadnia, że ransomware może być zasilane przez modele językowe tak, by samo generować własny kod.
- W raporcie Anthropic mamy już namacalne dowody – AI wykorzystuje się w atakach na organizacje publiczne, prywatne i krytyczne sektory infrastruktury.
Automatyzacja i obniżony próg wejścia
Dawniej stworzenie ransomware czy prowadzenie kampanii phishingowej wymagało dużych umiejętności technicznych. Dziś wystarczy znajomość promptów. AI działa jak „akcelerator cyberprzestępczości” – automatyzuje pisanie kodu, ułatwia rekonesans, generuje treści socjotechniczne, a nawet planuje kolejne kroki ataku.
Adaptacyjne zagrożenia
Najgroźniejsza perspektywa to możliwość, że przyszłe modele będą dynamicznie uczyć się z otoczenia i zmieniać swoje taktyki w czasie rzeczywistym. Taki ransomware nie tylko szyfruje dane. Może też unikać detekcji, wykrywać luki w zabezpieczeniach czy dostosowywać się do polityk bezpieczeństwa firmy. To oznacza nową generację „inteligentnych” ataków, z którymi tradycyjne metody ochrony mogą nie wystarczyć.
Przeczytaj także: Shadow AI – co to za zjawisko i dlaczego może zagrozić Twojej firmie?
Częste pytania
Jak działa ransomware PromptLock?
Ransomware PromptLock wykorzystuje model gpt-oss-20b poprzez API Ollama do generowania złośliwych skryptów w języku Lua. Te skrypty odpowiadają za przeszukiwanie systemu plików, kradzież danych oraz ich szyfrowanie.
Dlaczego AI zwiększa skuteczność cyberataków?
AI obniża próg wejścia dla atakujących, automatyzując etapy ataku, co pozwala osobom z ograniczoną wiedzą techniczną na tworzenie zaawansowanego złośliwego oprogramowania. Dzięki modelom językowym, cyberprzestępcy mogą szybciej i skuteczniej przeprowadzać ataki.
Co to jest vibe-hacking?
Vibe-hacking to nowa forma cyfrowego szantażu, w której przestępcy grożą publikacją poufnych danych zamiast klasycznego szyfrowania plików. Żądania okupu w takich przypadkach mogą sięgać pół miliona dolarów lub więcej.
Jakie są przykłady zastosowania AI w cyberprzestępczości?
AI jest wykorzystywane w różnych formach cyberprzestępczości, takich jak fałszywe rekrutacje, generowanie kodu malware oraz automatyzacja ataków. Przykładem jest działalność podmiotów powiązanych z Koreą Północną, które używały AI do podszywania się pod wysoko wykwalifikowanych specjalistów.
Jakie są przyszłe zagrożenia związane z AI w cyberprzestępczości?
Przyszłe modele AI mogą dynamicznie uczyć się z otoczenia i zmieniać taktyki w czasie rzeczywistym, co prowadzi do bardziej inteligentnych ataków. Tego rodzaju ransomware może unikać detekcji i dostosowywać się do polityk bezpieczeństwa firm, co stanowi poważne wyzwanie dla tradycyjnych metod ochrony.
