Polska po raz kolejny znalazła się w centrum uwagi europejskiego świata nowych technologii. Konsorcjum Euro HPC Joint Undertaking (JU) zdecydowało, że właśnie w Krakowie – na Akademii Górniczo-Hutniczej – powstanie druga w kraju fabryka sztucznej inteligencji. Projekt o nazwie Gaia AI Factory otrzyma finansowanie w wysokości 70 milionów euro. Połowę pokryje Komisja Europejska, a drugą połowę – strona polska.
Nowy ośrodek ma wzmocnić infrastrukturę obliczeniową Polski i całej Unii Europejskiej. Umożliwiając w ten sposób rozwój tzw. zaufanej sztucznej inteligencji czyli zgodnej z europejskimi standardami bezpieczeństwa, przejrzystości i etyki.
Główne założenia projektu
Nowa fabryka sztucznej inteligencji powstanie na AGH w Krakowie. Liderem przedsięwzięcia będzie z kolei tamtejszy Cyfronet AGH jako ośrodek, który od lat rozwija infrastrukturę superkomputerową w Polsce. Projekt Gaia AI Factory to wspólne przedsięwzięcie Polski i Unii Europejskiej w ramach programu Euro HPC JU.
Łączny budżet projektu wynosi 70 milionów euro. Środki te zostaną przeznaczone na rozbudowę mocy obliczeniowych, szkolenia specjalistów oraz rozwój oprogramowania i narzędzi wspierających badania w obszarze sztucznej inteligencji.
Jak podkreśla wicepremier Krzysztof Gawkowski, decyzja o lokalizacji nowej Fabryki AI w Polsce to dowód na to, że kraj znalazł się w gronie liderów wdrażania sztucznej inteligencji w Europie.
Co powstanie – superkomputer Gaia AI
Sercem nowej fabryki AI będzie superkomputer Gaia AI, który stanie się jednym z najpotężniejszych systemów obliczeniowych w Europie Środkowej. Jego architektura zostanie oparta bowiem na ponad tysiącu akceleratorów GPU, czyli procesorów graficznych zoptymalizowanych do trenowania modeli sztucznej inteligencji. Dzięki temu maszyna osiągnie moc obliczeniową kilkukrotnie większą niż obecny rekordzista w Polsce – superkomputer Helios.
Gaia AI ma umożliwić szybsze przetwarzanie ogromnych zbiorów danych oraz prowadzenie zaawansowanych badań naukowych, symulacji i treningów modeli AI. System będzie wykorzystywany zarówno przez środowisko akademickie, jak i sektor publiczny oraz prywatny.
Superkomputer zostanie zintegrowany z krajową infrastrukturą PLGrid. Pozwoli to bowiem w pełni wykorzystać doświadczenie polskich ośrodków obliczeniowych i zapewni jednolity dostęp do zasobów mocy obliczeniowej w całym kraju. Jak zapowiada Marek Magryś, dyrektor Cyfronetu AGH, Gaia AI ma być otwartą platformą wspierającą innowacje:
– Chcemy, by technologia sztucznej inteligencji była dostępna dla każdego – od młodych firm po instytucje publiczne. Gaia AI Factory dostarczy narzędzi, które pomogą przekształcać pomysły w konkretne rozwiązania.
Trzy priorytetowe obszary działania Gaia AI
Projekt Gaia AI Factory koncentruje się na trzech strategicznych obszarach: ochronie zdrowia, eksploracji kosmosu oraz dużych modelach językowych (LLM).
Zdrowie
W obszarze medycyny Gaia AI będzie przede wszystkim wspierać analizę danych medycznych i diagnostykę obrazową. Umożliwi między innymi tworzenie systemów wspomagających lekarzy w podejmowaniu decyzji klinicznych. Superkomputer pozwoli na przetwarzanie ogromnych ilości danych z badań, co przełoży się na dokładniejsze diagnozy oraz rozwój spersonalizowanych terapii. Projekt zakłada także współpracę z ośrodkami medycznymi, m.in. Instytutem Matki i Dziecka oraz Sano – Centrum Zindywidualizowanej Medycyny Obliczeniowej.
Kosmos (dane satelitarne i klimat)
Drugi filar projektu dotyczy technologii kosmicznych i analizy danych satelitarnych. Dzięki potężnym mocom obliczeniowym Gaia AI umożliwi monitorowanie zmian klimatycznych, jakości powietrza oraz zjawisk atmosferycznych i klęsk żywiołowych. W projekcie uczestniczy Wydział Technologii Kosmicznych AGH, który będzie odpowiedzialny za wykorzystanie danych satelitarnych w badaniach naukowych i projektach środowiskowych.
Modele językowe
Trzecim obszarem jest rozwój dużych modeli językowych (LLM) – technologii, która stanowi fundament współczesnych systemów generatywnej sztucznej inteligencji. Celem jest stworzenie narzędzi opartych na językach europejskich, wspierających tłumaczenia, komunikację w administracji publicznej i cyfrowe usługi obywatelskie. Gaia AI pomoże rozwijać modele bardziej inkluzywne, bezpieczne i dostosowane do realiów europejskiego rynku.
Konsorcjum i partnerzy projektu Gaia AI Factory
Za realizację projektu Gaia AI Factory odpowiada szerokie konsorcjum polskich instytucji naukowych i technologicznych, które łączą siły, by stworzyć kompleksową infrastrukturę dla rozwoju sztucznej inteligencji w kraju. Liderem przedsięwzięcia jest Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH w Krakowie.
W skład konsorcjum wchodzą również:
- Wydział Technologii Kosmicznych Akademii Górniczo-Hutniczej – odpowiedzialny za wykorzystanie danych satelitarnych,
- Wrocławskie Centrum Sieciowo-Superkomputerowe Politechniki Wrocławskiej,
- Centrum Informatyczne TASK Politechniki Gdańskiej,
- Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego,
- Narodowe Centrum Badań Jądrowych,
- NASK – Państwowy Instytut Badawczy,
- Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy (OPI PIB),
- Sano – Centrum Zindywidualizowanej Medycyny Obliczeniowej,
- Małopolskie Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego,
- Instytut Matki i Dziecka,
- Krakowski Park Technologiczny.
Tak szeroka współpraca zapewnia projektowi interdyscyplinarność: połączy naukę, przemysł, medycynę i sektor publiczny. Dzięki temu Gaia AI stanie się nie tylko infrastrukturą technologiczną, ale też platformą współpracy i wymiany wiedzy pomiędzy uczelniami, przedsiębiorstwami i instytucjami państwowymi.
